ANH EM LÀ MUỐI CHO ĐỜI ANH EM LÀ ÁNH SÁNG THẾ GIAN

VÀI ĐIỂM CHÚ GIẢI

1. Sứ mạng của các môn đệ.

Trong các mối phúc Đức Giêsu đã công bố hạnh phúc cho những người đáp lại lời mời gọi của Ngài và bắt đầu theo Ngài: đó là các môn đệ. Hạnh phúc được ban cho họ từ bây giờ như một quà tặng, ngay trong những hoàn cảnh cụ thể và đôi khi ngay trong những hoàn canh đau khổ tột cùng của đời sống “Nước Trời và của họ”; một ngày kia hạnh phúc ấy sẽ triển nở trong ánh sáng của đời sau: “Phần thưởng của anh em sẽ lớn lao trên trời”.

Tiếp theo lời mở đầu của bài giảng trên núi, Đức Giêsu xác định sứ mạng của các môn đệ Ngài: anh em là muối cho đời... anh em là ánh sáng thế gian. Chúng ta đã bao giờ có một định nghĩa hay hơn định nghĩa này về Giáo hội không? giáo Hội không phải là một cái bình xoay trong đó là những người được cứu độ (ngoài Giáo Hội không có sự cứu độ), nhưng vì ánh sáng trên núi cao chiếu tỏ ý nghĩa cuộc sống và cắm nọc tiêu chỉ đường cho những ai sống trong bóng tối (Is 60), ánh sáng này qui chiếu về nguồn mà nhờ đó nó tỏa sáng! (Cahier Evangile, số 9, tr. 11) trong thế giới sê-mít nơi Đức Giêsu công bố giáo huấn này và nơi Thánh Mátthêu viết Tin Mừng của ngài, muối là một thực tại hằng ngày chứa rất nhiều ý nghĩa biểu tượng. Được dùng trong việc chuẩn bị bữa ăn để cho các món ăn thêm hương vị, muối đã trở nên biểu tượng của tất cả những gì làm cho hiện hữu có hương vị và ý nghĩa, đàng khác một điều đáng chú ý là trong tiếng Latinh, “nếm” (sapere) và “khôn ngoan” (sapientia) có cùng một gốc và trong tiếng Hy lạp và tiếng Do thái, có cùng một động từ vừa có nghĩa “lạt đi” “trở nên lạt lẽo” vừa có nghĩa trở nên vô nghĩa”.

Được dùng trong việc bảo quản thức ăn, muối đã trở nên biểu tượng của sự vĩnh hằng và được sử dụng trong những nghi lễ giao ước - người ta nói Giao ước của muối” (2 Sb 13, 5 và Lv 2, 13) và trong những nghi lễ đón tiếp và cho khách ở trọ. Muối không được lạt đi! Cl. Tassin chú giải: các môn đệ đem hương vị cho đời và bảo đảm sự sống còn của thế gian trước mặt Thiên Chúa. Nhưng nếu họ không đảm đương được công việc này và đánh mất tinh thần các mối phúc, họ sẽ chẳng còn giá trị gì và Thiên Chúa sẽ từ bỏ họ”. (Tin Mừng thánh Mátthêu, Centurion, 1991, tr.62).

2. và “ánh sáng thế gian”.

Để giúp các môn đệ hiểu rõ hơn sự lớn lao và những đòi hỏi của sứ mạng Ngài trao, Đức Giêsu dùng hai hình ảnh.

Trước hết, Ngài nói đến một “thành xây trên núi” có lẽ cảnh trí của thành Safed đã gợi ý cho Ngài. Thành này nằm trên mũi đá phía đông-bắc rặng Haute-Galiê nên ban ngày, những ngôi nhà mầu trắng phản chiếu ánh sáng mặt trời và ban đêm nó tỏa sáng. “Trở nên ánh sáng thế gian”, đó là lời các ngôn sứ loan báo về tương lai của Giêrusalem vào thời Đấng Thiên sai: thành này sẽ là thành phố ánh sáng trên núi mà mọi dân tộc sẽ đi về đó. Là ánh sáng cho thế gian” là sứ mạng được trao cho cộng đoàn các môn đệ. Rồi Ngài nói với các môn đệ người ta đốt đèn không phải để giấu nó “dưới đáy thùng” -dùng để xếp đồ trong những ngôi nhà xứ Palestine- nhưng là để trên “giá đèn” hầu soi cho tất cả mọi người trong nhà. Cộng đoàn các môn đệ mà Ngài sai đến trong thế gian cũng phải như vậy.

Cl.Tassin kết luận: Giáo Hội sẽ thi hành sứ mạng là muối cho đời và là ánh sáng thế gian, bởi sự chôn vùi và sự tỏa sáng chứ không phải là tham vọng chinh phục về địa dư (Sách đã dẫn)

BÀI ĐỌC THÊM

1. Muối và ánh sáng: (Đức cha L. Daloz, trong “Nước Trời đến gần” Desclée de Brouwer, 1 994, tr.48-49)

“Anh em là muối cho đời”. Để có ích, muối không được mất vị của nó: nó chỉ là gia vị! Chính nó không phải là thức ăn, ít ra thường là như vậy: nó giúp cho thúc ăn có hương vị. Trở nên nguồn hương vị thơm ngon, đó là nét độc đáo của chúng ta, những người theo Đúc Kitô, trong thế giới chúng ta đang sống. Nét độc đáo này giúp chúng ta trở nên hữu ích cho đời nhờ sự khác biệt của nó. Chúng ta không được đánh mắt sự khác biệt này: Nếu muối: lạt đi thì lấy gì ướp nó mặn lại được? Sự khác biệt của chúng ta không ở nơi bản chất riêng của mình hay nơi những tính tốt chúng ta có, chúng ta không tự hào là những người tốt nhất hoặc muốn dạy người khác. Chúng ta cũng được nhào nặn bởi cùng một-thứ bột như tắt cả mọi người. Chúng ta cũng gặp những thuận lợi và những chướng ngại trong chúng ta và chung quanh chúng ta như mọi người. Nhưng chúng ta ra lạt khi không còn liên kết với Đức Kitô, khi không còn qui chiếu về Ngài, khi Ngài không còn là men cho đời sống chúng ta. Lúc đó cuộc sống chúng ta và thế giới chúng ta sống sẽ thiếu hương vị, bởi vì sứ mạng của chúng ta là làm cho thế giới này biết thưởng thức Đức Kitô và Tin Mừng của Ngài! Hình ảnh ánh sáng nối tiếp và làm rõ hình ảnh về muốí: Anh em là ánh sáng thế gian ánh sáng là để nhìn, chúng tự nó không đủ. Nó vô dụng nếu nó không soi cho thấy gì hết. Đức Giêsu đặt các môn đệ của Ngài trong thế gian ta qui chiếu với thế gian. Ngài không kêu gọi họ đóng khép kín, tách rời người khác. Thánh Gioan cũng nói như vậy nhưng diễn tả cách khác: Con sai họ đến trong thế gian (Ga17, 18). Chính vì vậy, các Kitô hữu sống trong thế gian và trong những hoàn cảnh như mọi người không những là điều bình thường mà còn cần thiết nữa…không sống trong một thế giới khác! Chúng ta phải thực hiện những công việc của ánh sáng, nghĩa là những hành vi tốt hay những việc làm tốt được ánh sáng Thiên Chúa soi chiếu để trở thành những việc làm của chính Thiên Chúa. Nói vậy không có nghĩa là Thiên Chúa mời gọi chúng ta tin rằng mình là người tốt hơn người khác hoặc tự mình, mình có thể hành dộng tốt hơn họ, bởi vì mọi công việc chúng ta làm đều qui về vinh quang Thiên Chúa là nguồn ánh sáng: ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha anh em, Đấng ngự trên trời. Nơi Đức Giêsu, ánh sáng đã tỏa chiếu trong thế gian. Chúng ta chỉ phản chiếu lại ánh sáng này. Đời sống, hành vi của chúng ta trở nên tấm gương phản chiếu vinh quang Thiên Chúa, trở nên nơi gặp gỡ giữa Thiên Chúa và con người”.

2. “Thấm nhập vào nơi thâm sâu của thế giới bằng sức mạnh linh hoạt của muối và sự chiếu toả của ánh sáng” (J. Guiuet. Trong Giêsu trong niềm tin của các môn đệ đầu tiên, Desclée de Brouwer, 1995, tr.110-111).

“Matthêu đã xen kẽ hai đoạn ngắn với hình thức dụ ngôn về muối và ánh sáng vào giữa các Mối Phúc và những điều Đức Giêsu công bố về Luật (Do Thái). Cả hai đoạn này đều nhắm một nhóm riêng, phân biệt rõ ràng với những người đi theo nghe Ngài giảng, bởi vì nhóm này phải hành động theo lời Ngài dạy: “Anh em là muối cho đời”, “Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5,16). Trong bối cảnh Bài giảng trên núi, rõ ràng Đức Giêsu nói với các môn đệ theo Ngài. Và nếu không loại bỏ đám đông náo nức theo Ngài, chúng ta có thể tin rằng sứ điệp của Đức Giêsu đã gây một tiếng vang nào đó trong đám đông và có thể một hạt nhân các môn đệ thành hình, gồm phụ nữ và đàn ông muốn theo Chú, tuy nhiên họ không làm thành một dân tộc mới, họ vẫn luôn thuộc về dân của Abraham, của Môi-sen: họ là những người mang sứ điệp mới trong dân tộc họ. Điều này không có gì là lạ bởi vì người Israel đã có thói quen nghe các ngôn sứ nói đến tương lai mà Thiên Chúa đang chuẩn bị, tương lai đó có lúc đen tối, có lúc lại rực rỡ. Tuy nhiên, tương lai Đức Giêsu phác họa hoàn toàn khác trước.

Ở đây sự song hành với biến cố Sinai giúp làm sáng tỏ hơn. Một nhóm nhỏ những người dân giã tương ứng với dân chúng đông đảo tụ tập dưới chân núi của Thiên Chúa. Nhưng trong khi ơn gọi của dân Israel là làm chứng cho Thiên Chúa và là dấu chl sự chúc phúc của Thiên Chúa ở giữa các dân tộc, thì sứ mạng của nhóm hạt nhân nhỏ này là thẩm nhập vào nơi thâm sâu của thế giới bằng bức mành linh hoạt của muối vô sự chiếu tỏa của ánh sáng. Abraham là người được Thiên Chúa chúc phúc và mọi dân tộc trên mặt đất đều được chúc phúc qua ông (St 12,1). Dân lsrael của Môisen phải trở nên một dân lớn và mọi dân tộc khác đều thán phục cách ăn ở và tinh thần của họ: Khi biết đến các lề luật này, họ sẽ thốt nên: Chỉ có một dân tộc khôn ngoan và minh mẫn, đó là dân tộc lớn này. Thật vậy, có dân tộc nào lớn đến nỗi các thần linh của họ gần gũi họ như Giavê, Thiên Chúa của chúng ta ở gần chúng ta mỗi khi chúng ta kêu cầu Ngài”. (Dnl 4,6) Theo Đức Giêsu chỉ có một số môn đệ. Tuy sống trong lòng một thế giới còn chưa biết đến mình, nhưng họ lại mang theo mình một sức mạnh khả dĩ biến đổi thế giới. Bởi vậy, sự tỏa chiếu của các mối phúc trở nên động lực cuộc sống.

3. “Xin hãy trao ban chính bạn làm muối ướp đời tôi”. (H. Denis, trong ‘100 từ để nói về niềm tin’, Desclie de Brouwer, 993, 95-96).

“Muối! Tại sao lại chọn vật nhỏ bé chẳng là chi hết ngoài công dụng như một thứ gia vị? Một số Kitô không còn quen dùng nữa. Giáo Hội đôi khi còn nuối tiếc việc bỏ không dùng muối trong bí tích rửa tội. Một sự tiếc nuối vô ích khi mà nó không thúc đẩy người ta dấn thân.

Muối Tin Mừng còn quan trọng hơn một nghi lễ rất nhiều Bạn hãy mường tượng và chúng ta còn sửng sốt về điệu này muối là chính bạn là chính tôi, là tất cả môn đệ Đức Giêsu. Môn đệ Đức Giêsu là phải là muối cho đời. Chỉ vậy thôi! Một tham vọng ghê gớm, nếu chứng tá tự cho mình là những người tốt nhất, là giả vị duy nhất trong đám đông nhạt thếch, không có vị mặn. Nhưng đó sẽ là một trách nhiệm lớn lao nếu Đức Giêsu trao cho chúng ta một sứ mạng như vậy và cách thế để thực hiện nó. Vâng, trước hết chúng ta có trách nhiệm của một loại giao ước giữa cái là muối và cái chưa phải là muối. Môt thế giới không có muối thì chẳng có một chút hương vị nào, nhưng nếu ở ngoài thế giới này thì muối cũng vô dụn, Kitô hữu và thế gian là hai thành phần liên kết với nhau. Cả hai được tạo dựng để trộn lẫn với nhau. Hơn nữa, người trước tiên được lợi chính là người Kitô hữu, vì họ phải ướp mặn nơi họ tất cả những gì chưa là Kitô hữu. Một trách nhiệm khác mầ bạn biết rất rõ, đó là đừng la nhạt. Bạn đừng nghĩ rằng để tránh điều này bạn phải trốn khỏi thế gian ắt hẳn sẽ có nguy cơ bị tan rã ở đó cách đơn thuần và dễ dàng. Nhưng muối mà chất đống và để nguyên một chỗ cũng có nguy cơ bị phân hủy đi. Vậy bạn hãy nói cho tôi biết, nếu giữa người với người, giữa những Kitô hữu với nhau, chúng ta cố gắng duy trì vị hương cho thế giới của chúng ta thì phải làm thế nào? Không thể chỉ cậy vào mình. Phải có thể nói: Xin đưa cho tôi chút muối? như là trong bữa ăn của đôi vợ chồng, của cha mẹ và con cái. Vâng, nếu có bao giờ Tin Mừng nơi bạn nhạt nhẽo đi thì luôn có một người anh, một người chị để bạn hoàn toàn tin tưởng nói với họ: “xin hãy trao ban chính bạn làm muối ướp đời tôi!”.

62.Chúa Nhật 5 Thường Niên

(Trích trong ‘Suy Niệm Tin Mừng Chúa Nhật’)

“Các con là sự sáng thế gian”

I. Ý CHÍNH:

Bài Tin Mừng hôm nay nói đến tác dụng và ảnh hưởng của những người đã sống các mối phúc thật đối với thế gian.

II. SUY NIỆM:

1/ “Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ”:

Đoạn Tin Mừng này tiếp nối với những đoạn nói về những mối phúc thật trong bài giảng trên núi của Chúa Giêsu, nên ở đây Chúa Giêsu có ý nói với một cử toạ đông đảo chứ không có ý nói riêng với các môn đệ. Vì thế, kiểu nói “các môn đệ” ở đây được hiểu là chung cho tất cả những ai biết lắng nghe và thực hành Lời Chúa.

2/ “Các con là muối đất”:

Muối là một sản phẩm cần thiết cho đời sống con người. Nó tiêu huỷ những gi xấu vì nó có tính cách sát trùng (2V 19-21, Đn 29,22. Tl 9,45). Chúa muốn cho các môn đệ trở thành những người giữ cho xã hội loài người khỏi hư hèn tội lỗi, cũng như muối ướp thịt, cá cho khỏi hư thối.

Nó nêm đồ ăn cho thơm ngon, vì là thứ gia vị chủ yếu cho mọi bữa ăn (Xh 30, 35. Lv 2,13. Ed 43,24) Chúa muốn cho các môn đệ cải tạo xã hội loài người cho tốt đẹp hợp ý Chúa hơn, cũng như món ăn nhờ có muối mới được đậm đà ngon miệng.

Đất: không có ý chỉ đất đá, cát, nhưng có ý chỉ mọi người thế gian. Họ phải sống theo các mối phúc thật để được mọi người chấp nhận.

3/ “Nếu muối đã lạt…”:

Ở đây nói đến thứ muối đã biến chất, không còn chất mặn nữa. Nhưng thực ra muối nào muối chẳng mặn, ớt nào ớt chẳng cay. Vì thế, Chúa Giêsu dùng kiểu nói này để gây sự chú ý rằng: môn đệ nào không xứng đáng với vai trò “muối đất” thì sẽ trở thành một môn đệ biến chất, không còn là môn đệ đích thực của Chúa Kitô nữa.

4/ “Muối đó không còn sử dụng việc chi…”

Muối lạt chẳng lợi ích gì nữa, ngay cả làm phân bón. Người môn đệ cũng vậy, đánh mất sự cao quý của mình, kẻ đó trở nên đối tượng kinh bỉ, như thế mang trong mình một sự thối nát đến vô dụng vậy.

“Chỉ còn ném ra ngoài cho người ta chà đạp…”: Nhiều nơi có thói quen đổ các đồ phế thải ra đường. Đây là hình ảnh nói lên việc kết án người môn đệ mất đức tin và tưc ách của ơn gọi mình.

5/ “Các con là sự sáng thế gian…”:

Không phải sự sáng của thế gian, nhưng sự sáng soi cho thế gian. Thực ra chỉ có Chúa Kitô mới là ánh sáng: Ta là ánh sáng đã đến trong thế gian” (Ga 12,26). Nhưng những ai tin vào Chúa Kitô thì trở thành con cái sự sáng: “Hãy tin vào sự sáng để các con nên con cái sự sáng” (Ga 12,36).

Ánh sáng có đặc tính chiếu soi, xua đuổi bóng tối, làm phong phú mọi vật. Người môn đệ cũng phải đóng vai trò đó đối với thế gian:

+ Chiếu soi: Người môn đệ sống gương sáng bằng đời sống gương mẫu và bằng nmhững lời hướng dẫn, chỉ bảo dạy dỗ…

+ Xua đuổi bóng tối: Người môn đệ sống ở đâu, với ai, thì làm mất đi những thói hư tật xấu, những lỗi lầm tội lỗi.

+ Làm phong phú: Người môn đệ sống ở đâu thì đem lại bình an hạnh phúc và những cái hay cái đẹp theo tinh thần của Chúa Kitô đến đó.

6/ “Một thành phố xây dựng trên núi”:

Đây là hình ảnh của một xứ, tại đó các thị trấn thôn làng thường được xây trên các cao điểm. Trong trường hợp này tuyệt đối không thể che dấu thành được.

Cũng vậy, ánh sáng không thể không chếiu sáng, người môn đệ không thể không làm Tông đồ truyền giáo. Ở đây muốn nhấn mạnh đến bổn phận Tông đồ truyền giáo của người môn đệ và đồng thời cũng làm nổi bật tính cách liên đới và xã hội tính của người môn đệ Chúa Kitô.

Người môn đệ ở trần gian, sống theo các mối phúc thật không thể gây ảnh hưởng tốt đẹp ra chung quanh.

7/ “Sự sáng của các con cũng phải chiếu giãi ra”:

Ở đây nhắc đến mục đích và cách làm việc Tông đồ:

Mục đích: để người ta ngợi khen Cha trên trời chứ không làm vinh danh bản thân.

Cách làm: tự biểu lộ cách đơn giản theo như một người Kitô hữu đích danh. Thánh Gioan Chrysôlôgô nói: “nếu người Kitô hữu sống xứng đáng danh Kitô hữu thì sẽ không còn người ngoại giáo nữa”.

Vì thế, việc Tông đồ có tính cách phô trương nhẳm mục đích làm người ta chú ý đến mình là điều bị Chúa Giêsu kết án (Mt 6,1-18).

Cần lưu ý: Chúa Giêsu dùng hai hình ảnh “Muối và ánh sáng” là có ý nhắm tới bản chất của các môn đệ, của người Kitô hữu hơn là nói tới việc họ làm. Muối tốt không thể không ướp mặn. Anh sáng không thể không chiếu sáng. Người môn đệ, Kitô hữu sống các mối phúc thật không thể không gây tác động và ảnh hưởng ra chung quanh.

III. ÁP DỤNG

A/ Áp dụng theo Tin Mừng

Qua bài Tin Mừng hôm nay, Giáo Hội nhắc nhở chúng ta về bổn phận Tông đồ truyền giáo của người Kitô hữu trong môi trường sống. Bổn phận này đòi hỏi theo bản chất, nghĩa là người Kitô hữu không thể sống mà không làm việc truyền giáo trong môi trường.

B/ Áp dụng thực hành

Nghe lời Chúa Giêsu nói:

* “Chúng con là muối đất”: Ở đây Chúa nhắc đến vai trò quan trọng của người Kitô hữu trong môi trường xã hội:

+ Phải là muối ướp thế gian: nghĩa là gìn giữ và bảo vệ môi trường sống khỏi những xấu xa tội lỗi.

+ Phải là muối gia vị của thế gian: nghĩa là tác động cho môi trường sống được lành mạnh tốt đẹp hơn.

“Muối đã lạt, người ta biết lấy gì mà ướp lại cho mặn?”. Người Tông đồ bị biến chất thì không thể làm Tông đồ vinh danh Chúa được, và như vậy trở thành vô dụng.

“Chỉ còn ném ra ngoài cho người ta chà đạp”: Người Tông đồ biến chất không những trở thành vô dụng mà còn bị người ta khinh bỉ như đồ uế tạp và như vậy làm tổn danh Chúa.

* “Chúng con là sự sáng thế gian”:

a) Là ánh sáng chúng ta cần phải:

+ Chiếu soi cho thế gian: bằng đời sống gương sáng và đem tinh thần Chúa Kitô thấm nhiễm vào môi trường sống của mình.

+ Xua đuổi bóng tối khỏi thế gian: bằng cách tẩy uế môi trường là sửa chữa những thói hư tật xấu trong xã hội và giúp tha nhân hoán cải đời sống thanh tẩy những lỗi lầm khuyết điểm.

b) Là ánh sáng, chúng ta không thể không chiếu sáng:

+ Bằng lời nói: dạy giáo lý, thăm viếng, khích lệ, an ủi…

+ Bằng việc làm: qua đời sống gương sáng như khiêm nhường, hiền lành, nhịn nhục, quảng đại, tha thứ và gương lành.

c) Ánh sáng không sáng cho mình, nhưng sáng noi cho cả nhà. Vì vậy, người Tông đồ sống lành sống thánh không phải để đề cao mình nhưng để soi sáng người khác, cho Danh Chúa được cả sáng.

Cần tâm suy niệm:

* “Hãy học cùng Ta, vì Ta hiền lành và khiêm nhường trong lòng”.

* “Trông thấy việc các con làm mà ngợi khen Cha các con trên trời”.

* “Nếu người Kitô hữu cố gắng sống xứngd anh Kitô hữu thì sẽ không còn người ngoại giáo nữa”.

* “Lời nói bay nhanh, gương lành lôi cuốn”.