THÁNH GIUSE NGƯỜI ĐI TRONG ĐÊM TỐI

Thánh Giuse, người đi trong đêm tối

Đức TGM  Giuse Ngô Quang Kiệt

Trong các bức vẽ thánh Giuse, tôi thích nhất bức tranh vẽ Thánh Giuse đưa Đức Mẹ và Chúa Giêsu trốn sang Ai Cập. Bầu trời đen thẫm, một vài tia chớp lóe lên ở cuối chân trời vừa soi đường cho Thánh Giuse, vừa báo hiệu cơn giông bão sắp tới. Đức Maria bồng Chúa Giêsu ngồi trên lưng lừa. Thánh Giuse dắt lừa. Cả người, cả lừa như lẩn vào màn đêm. Bức tranh không chỉ đẹp ở nét vẽ gợi cảm mà còn đẹp về ý nghĩa. Ngắm nhìn bức tranh, tôi thấy hiện lên cả cuộc đời Thánh Giuse, một đời bước đi trong đêm tối.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối đức tin, Ngài đã sống chung với Đức Maria và Chúa Giêsu, những con người của huyền nhiệm. Một người bình thường đã là một thế giới huyền bí. Một con người của huyền nhiệm lại càng sâu xa bí ẩn hơn bội phần. Đi bên những huyền nhiệm cũng như đi trong đêm tối, Thánh Giuse không hiểu gì hết. Không hiểu mà vẫn phải đón nhận. Không hiểu mà vẫn phải tin, phải yêu. Không hiểu mà vẫn phải đồng hành hết suốt cuộc đời. Thánh Giuse giống như một người lính canh, được cấp trên giao cho một chiếc hộp đóng kín. Người lính canh chỉ có nhiệm vụ canh giữ mà không được phép mở ra. Trong hộp có gì? Có thể là một kho tàng quí giá. Nhưng cũng có thể chỉ là một chiếc hộp rỗng không. Không biết, nhưng vẫn phải canh giữ.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối im lặng. Ngài đi trong sự im lặng của Đức Maria người bạn yêu quí. Trước những mầu nhiệm cao cả, Đức Maria đã lặng thinh không nói. Ngài đi trong sự im lặng của Đức Giêsu. Thiên Chúa làm người là một mầu nhiệm ẩn giấu vì Đức Giêsu không hề hé lộ thân phận. Ngài đi trong sự im lặng của Thiên Chúa. Thiên Chúa không bao giờ trực tiếp nói với Ngài. Chỉ có vài lần mà chỉ là những tiếng vọng mơ hồ giữa đêm khuya trong giấc ngủ, vẫn là ngôn ngữ của im lặng. Ngài đi trong im lặng của chính mình. Im lặng đáng sợ nhất là khi phải đối đầu với nguy hiểm, với nghi ngờ, với những vấn đề hệ trọng của đời sống. Im lặng khó hiểu. Khi những gì thân thiết nhất trong đời trở nên bí ẩn, cách xa. Im lặng nguy hiểm. Nó có thể đốn ngã cây cổ thụ, làm chao đảo những niềm tin vững mạnh nhất.

Trong cả 4 Phúc Âm không thấy ghi lại lời nào của Thánh Giuse. Ngài bước đi trong âm thầm lặng lẽ. Thánh Giuse đã đi trong đêm tối lãng quên. Ngài bị lãng quên trong một làng quê nhỏ bé, trong thân phận nghèo hèn của bác thợ mộc. Người ta không bao giờ nhắc đến Ngài. Nếu có nhắc đến cũng chỉ để chê bác ái, dè bĩu, hạ thấp thân phận của Đức Giêsu: "Giêsu con của bác Giuse thợ mộc tầm thường ấy mà. Có làm gì nên chuyện". Ngài bị lãng quên luôn luôn ở phía sau, luôn luôn chìm trong bóng tối.

Phúc Âm kể về Đức Maria, sách Tông đồ Công vụ kể về Đức Maria. Nhưng từ khi Đức Giêsu khôn lớn không ai nói gì về Thánh Giuse nữa. Ngài chìm vào đêm tối quên lãng. Ngài luôn luôn đóng vai phụ, như hình ảnh người dắt lừa đi trong đêm tối.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối thử thách thân phận nghèo hèn. Sống trong im lặng và lãng quên, nhưng những thử thách Ngài phải đương đầu lại rất cam go. Rất hiền lành, nhưng phải đương đầu với Hêrôđê hung hãn. Mình giữ mình chưa xong, lại còn phải che chở cho một hài nhi sơ sinh và một sản phụ yếu ớt. Nhưng những thử thách khốn khó về thể lý, dù cam go thế nào cũng còn chịu được, những thử thách đức tin mới thật là khủng khiếp. Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa ư? Đức Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa ư? Thật khó mà tin được. Sao Con Thiên Chúa quyền uy dường ấy lại bé nhỏ yếu ớt nghèo hèn thế này? Sao Vua Trời vinh hiển lại phải trốn chạy một ông vua trần thế. Các thử thách làm cho đêm tối càng đen hơn, càng dày hơn, càng sâu hơn.

Tuy đêm có đen, tuy chân có mỏi, tuy lòng có xao xuyến nhưng Thánh Giuse vẫn bước đi. Tuy thử thách còn nặng nề nhưng Thánh Giuse vẫn chiến đấu. Cha Teilhard de Chardis nói "Người chiến đấu giống như người bơi lội ngoài biển ban đêm. Ban đêm người bơi lội vùng vẫy làm dao động mặt nước biển có ánh sáng lóe lên chung quanh mình".

Thánh Giuse đã chiến đấu. Những chiến đấu mạnh mẽ cũng làm lóe lên ánh sáng soi bước cho chân Ngài đi.

Đi trong đêm tối đức tin. Ngài có ngọn lửa đức mến soi đường. Đêm đen lắm nhưng Ngài cứ yêu mến Chúa, cứ gắn bó với Chúa và cứ bước đi với Chúa.

Trong đêm tối im lặng, Ngài đốt lên trong tâm hồn ngọn đèn thao thức, lắng nghe đón chờ. Niềm thao thức khiến tâm hồn Ngài nhạy bén như một phần mỏng. Lời Chúa chỉ thoáng nhẹ như làn gió thoảng phím đàn đã rung lên. Ý Chúa chỉ mờ ảo trong giấc mơ Ngài đã đọc được và mau mắn thi hành.

Trong đêm tối lãng quên, Ngài có đèn khiêm nhường dẫn lối. Khiêm nhường chìm vào quên lãng, khiêm nhường phục vụ. Khiêm nhường sâu thẳm. Ngài cũng có tâm tình như thánh Gioan Tẩy Giả: "Ngài phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ đi".

Trong đêm tối thử thách Ngài thắp lên ngọn đèn tin yêu phó thác. Tin vững vàng vào lời Chúa, hoàn toàn phó thác cho Chúa, để Chúa dẫn đường qua đêm đen mù mịt.

Lạy Thánh Giuse, con cũng đang đi trong đêm đen. Xin hãy thắp lên trong con những ngọn đèn của Thánh Cả, soi đường cho con đi đến nơi bình an.

Tháng kính Thánh Giuse

Đức GM Nicholas Huỳnh Văn Nghi

Anh chị em thân mến,

Tháng kính Thánh Giuse đã bắt đầu.

Mở đầu Tông Huấn "Đấng gìn giữ Chúa Cứu Thế"Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã viết:

"Ngay từ thế kỷ đầu, các giáo phụ đã chứng tỏ cho thấy rõ ràng rằng: Thánh Giuse, như đã ân cần săn sóc Đức Maria và đã tận tình dạy dỗ Đức Kitô trong niềm vui sướng, thì Người cũng là Đấng coi sóc, bảo vệ Thân mình của Đức Kitô, tức là Hội Thánh mà Đức Trinh Nữ là hình bóng và là khuôn mẫu" (số 1).

I. Giuse, Ngài là ai?

Phúc âm không ghi lại được một lời nào của Thánh Giuse. Ngài là một con người kín đáo, thầm lặng, khiêm nhu và cẩn mật. Là người đồng thời với Đức Maria, thánh nhân đã cùng xuất hiện với Người nơi trang đầu của "Mầu nhiệm từ muôn thuở ẩn dấu nơi Thiên Chúa và nay được tỏ hiện" (x. Mt 1,16.18; Rm 16,25). Sự cao cả của thánh nhân, cũng như sự tương đồng giữa ngài với Đức Maria thật là kỳ diệu!

Thiên Chúa ưu ái đối xử với Đức Maria thế nào, thì Người cũng xử sự như vậy với Thánh Giuse. Và cả hai đều đáp lại cách quảng đại và tự giác. Như Đức Maria, Thánh Giuse đã được Thiên Thần truyền tin về Mầu Nhiệm Ngôi Lời nhập thể: "Hỡi Giuse, con vua David, chớ sợ lấy Maria làm vợ: thai nhi nơi bà là do Chúa Thánh Thần" (Mt 1,20). Trinh nữ Maria đã được Sứ Thần kính chào là "người đầy ơn phúc" (Lc1,30). Giuse được Phúc âm gọi là "người công chính" (Mt 1,19). Đức Maria đã xưng mình là "tớ nữ của Thiên Chúa" và vui vẻ chấp thuận lời truyền tin. Thánh Giuse đã làm theo lời Thiên Thần dạy là rước vợ về nhà mình (Mt 1,24).

Để cộng tác vào chương trình cứu độ của Thiên Chúa, Thánh Giuse suốt đời vẫn là một trinh phu mà Đức Maria là trinh phụ: "vì giữa hai ông bà không có việc tri giao vợ chồng" (x. Mt1,25). Rồi cả hai cùng tiến bước trong cuộc lữ hành đức tin. Đức Maria với tư cách là Trinh mẫu của Chúa Giêsu do quyền năng Chúa Thánh Thần, và Thánh Giuse là người cha trinh khiết do Thiên Chúa tuyển chọn (x. Mt 6,3; Ga 6,42). Chúng ta hãy bắt chước gương trung thành và thánh thiện của các ngài.

II. Cùng hiện diện nơi trung tâm Mầu Nhiệm Đức Kitô.

Cùng với Đức Maria, ngay từ buổi đầu, Thánh Giuse đã có mặt nơi trung tâm Mầu Nhiệm Đức Kitô, Ngôi Lời Nhập Thể. Ông đã chủ động đưa Đức Mẹ đi Bêlem và đã chứng kiến tận mắt việc Con Thiên Chúa sinh làm người. Ông đã tiếp đón nhóm mục đồng đến thờ lạy Ngài nơi hang đá, đã cắt bì và đặt tên cho Ngài là Giêsu, tên mà Thiên Thần đã dạy ông trước khi rước Maria về nhà mình (x. Mt 1,25). Giuse cũng đã gặp các nhà đạo sĩ từ phương đông đến bái yết Chúa Hài Nhi và sau khi các đạo sĩ ra về, đã đưa Hài Nhi và Mẹ Ngài sang Ai cập theo lời Thiên Thần dạy (x. Mt 2,14) cho đến khi được lệnh đưa các Ngài trở về và cư ngụ tại Nazareth, để lời Kinh Thánh được ứng nghiệm (x. Mt 2,23). Giuse là gương mẫu các gia trưởng trong việc vâng phục mọi mệnh lệnh của Thiên Chúa.

Cùng Đức Mẹ, thánh nhân đã dâng Hài Nhi cho Thiên Chúa nơi Đền Thờ, đã nghe những lời tiên báo của ông Simeon và của nữ ngôn sứ Anna. Hai ông bà cũng đã đưa trẻ Giêsu, năm lên 12 tuổi, đi Giêrusalem, vào dịp Lễ Vượt Qua. Trong chuyến hành hương này, thánh nhân được dự kiến và thông hiệp sự sầu bi của Đức Mẹ khi lạc mất con, rồi sau đó ngày thứ ba, được vui mừng gặp lại Ngài, như Đức Mẹ trong ngày Chúa sống lại. Anh chị em trong gia đình hãy trí hợp tâm đầu như Thánh Giuse và Đức Mẹ.

Hiện diện trong những biến cố lớn của cuộc đời Chúa Giêsu, thánh Giuse còn thường xuyên có mặt bên cạnh Ngài, cùng vui với Đức Mẹ, trong những tháng ngày âm thầm sống bên Ai cập, cũng như sau khi trở về cư ngụ tại Nazareth. Thật khó mà nói hết những gì thánh nhân đã nhận lãnh từ Chúa Giêsu suốt thời gian sống bên cạnh Ngài. Cùng với Đức Mẹ, sống thân mật với Chúa Giêsu, hiện diện thường xuyên trong mầu nhiệm của Ngài: ngó nhìn, lắng nghe, chiêm ngắm và chuyện vãn với Ngài, đó cũng là mẫu mực cho các vị gia trưởng.

III. Thánh Giuse đã ân cần săn sóc Đức Maria... hình bóng và khuôn mẫu của Hội Thánh.

Được Thiên Chúa chọn làm trinh phu của Đức Maria, Thánh Giuse đã ân cần săn sóc và bảo vệ sứ mệnh Trinh Mẫu của Người. Phúc âm đã nhiều lần nhắc đến sự trinh khiết của đôi hôn nhân gương mẫu này (x. Mt 1,18; 20,23.25; Lc 1,27.36).

Là người chồng công chính và khiết tịnh, Thánh Giuse đã gìn giữ sự trinh khiết xuyên suốt cuộc đời mình. Không những chỉ thế thôi, Ngài còn bảo vệ sự tinh tuyền của Đức Mẹ. Chính vì thế mà những người được ơn gọi sống đời thánh hiến đã chọn Thánh nhân làm vị bầu chủ của mình. Thánh nhân cũng được chọn làm quan thầy của Hội Thánh, mà Đức Maria là hình bóng và là khuôn mẫu (RC số 1). Các vị gia trưởng hãy noi gương Thánh Giuse trong sự săn cóc và bảo vệ người hôn thê của mình.

Còn chúng ta, là dân riêng của Chúa, hãy hết sức gìn giữ Hội Thánh "không tỳ ố, không vết nhăn hoặc bất cứ một khuyết điểm nào" (Ep 5,27) do tội lỗi hay tật xấu của mình. Hội Thánh phải khiết tịnh đối với tội lỗi và sự dữ, trinh khiết đối với mọi quyền lực và thể chế ở đời. "Không cấu kết cũng không đồng hoá với bất cứ một chế độ nào, vì Hội Thánh được sai đến với mọi dân tộc thuộc mọi nơi và mọi thời" (GS. 50 Vat II). Tinh tuyền đối với sự chia rẽ, bè phái, bất tuân phục và vô kỷ luật, vì Hội Thánh là duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền. Đừng ai trong chúng ta, vì sợ sệt, vì háo danh hay vì ham lợi mà phụ bạc Hội Thánh. Nhưng hãy làm hết sức mình để bảo vệ và phát huy sự trong sáng và tinh tuyền của Hội Thánh, là Hiền Thê của Chúa Kitô.

IV. Người dạy dỗ Chúa Kitô trong niềm vui sướng.

Là trinh phu của Đức Maria, Thánh Giuse đã được chọn làm nghĩa phụ của Đấng Cứu Thế... một người cha "không do máu huyết, cũng không do ý muốn của xác thịt, cũng không do ý định của người nam, nhưng bởi Thiên Chúa" (Ga 1,11). Như Đức Maria, thánh nhân là người cha, do quyền năng Chúa Thánh Thần, "Đấng phân phát các tác vụ và đặc sủng" (x. 1 Cr 12,11). Với một quả tim không chia sẻ, Thánh Giuse đã hoàn toàn dấn thân cho việc nuôi dưỡng và dạy dỗ Chúa Giêsu. Người đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thiêng liêng và cao cả này "Hài Nhi Giêsu càng thêm tuổi và vóc dạng, thì càng thêm khôn ngoan và ân sủng trước mặt Thiên Chúa và loài người" (Lc 2,52). Ước gì các bậc làm cha mẹ, trong việc chăm sóc, bảo vệ và giáo dục con cái, biết sống và làm việc như Đức Mẹ và Thánh Giuse. Sống nhân bản, gương mẫu và thánh thiện. Theo giáo huấn Công Đồng Vatican II, thì cha mẹ là những nhà giáo dục con cái đầu tiên trong gia đình, trên bình diện nhân bản và đức tin. Anh chị em phụ huynh hãy noi gương Thánh Gia Thất.

V. Lòng sùng kính Thánh Giuse.

Đức Piô IX đã tôn phong Thánh Giuse làm "Đấng bảo trợ Hội Thánh Công Giáo". Đức Lêô XIII đã viết: "Như xưa kia Thánh Giuse vinh phúc đã lo liệu tất cả những nhu cầu của gia đình Nazareth và che chở gia đình đó một cách thánh thiện, thì nay thật là hợp lý và chính đáng, từ trời Người cũng che chở và bảo vệ Hội Thánh của Đức Giêsu Kitô" (1889). Đức Chân Phước Gioan XXIII đã ghi tên Thánh Giuse vào kinh nguyện Thánh Thể I, sau tên Đức Mẹ. Hội Thánh không ngừng kêu gọi cầu nguyện với Thánh Giuse cho mọi nhu cầu của Hội Thánh, nhất là trong những giai đoạn khó khăn của lịch sử mình. Các gia trưởng hãy siêng năng cầu nguyện với thánh nhân. Hãy học những nhân đức nhân bản và thiêng liêng của Người. Hãy săn sóc, nuôi dưỡng, bảo vệ và thánh hoá gia đình mình. Hãy tích cực tham gia việc cải thiện và phúc âm hoá xã hội.